Strona główna / Badania naukowe / Wykrywanie kłamstwa oparte na pamięci: poznawcza sygnatura kłamstwa przy oszukiwaniu z własnej inicjatywy – tłumaczenie badania (Geven i in., 2018)
Wykrywanie kłamstwa oparte na pamięci: poznawcza sygnatura kłamstwa przy oszukiwaniu z własnej inicjatywy – tłumaczenie badania (Geven i in., 2018)
Pełne tłumaczenie na język polski artykułu: Memory-Based Deception Detection: Extending the Cognitive Signature of Lying From Instructed to Self-Initiated Cheating
Autorzy: Linda M. Geven (Department of Clinical Psychology, University of Amsterdam, Holandia), Gershon Ben-Shakhar (Department of Psychology, Hebrew University of Jerusalem, Izrael), Merel Kindt (Department of Clinical Psychology, University of Amsterdam), Bruno Verschuere (Department of Clinical Psychology, University of Amsterdam)
Rok: 2018 (opublikowano online 15 czerwca 2018 r.; wydanie z kwietnia 2020 r.). Źródło: Topics in Cognitive Science, 12(2), 608–631 (artykuł w ramach tematu „Lying”).
DOI: 10.1111/tops.12353 · PMC: PMC7379290
Licencja: Copyright © 2018 The Authors. Topics in Cognitive Science published by Wiley Periodicals, Inc. on behalf of Cognitive Science Society. Artykuł udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0).
Tłumaczenie: Adam Rangotis. Tłumaczenie nie zostało zatwierdzone przez autorów; autorzy ani wydawca nie popierają Instytutu ani jego usług. Wprowadzone zmiany: przekład na język polski; dodano przypisy tłumacza oznaczone [Przyp. tłum.]; pominięto dane kontaktowe autorki korespondencyjnej (dostępne w oryginale); podział na akapity, śródtytuły i wyróżnienia redakcyjne IBW.
Nota tłumacza
Prof. Gershon Ben-Shakhar (1942–2026) z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, współautor tego badania, zmarł 11 lutego 2026 r. Przez kilkadziesiąt lat prowadził badania nad psychofizjologicznym wykrywaniem informacji, a zwłaszcza nad testem ukrytej informacji (CIT); w 2024 r. otrzymał Nagrodę Izraela.
Streszczenie IBW
Poniższe streszczenie zostało przygotowane przez Instytut Badań Wariograficznych i nie jest częścią oryginalnej publikacji.
Linda M. Geven, Gershon Ben-Shakhar, Merel Kindt i Bruno Verschuere zwracają uwagę, że w badaniach nad wykrywaniem kłamstwa uczestnicy niemal zawsze kłamią lub „popełniają przestępstwo” na polecenie eksperymentatora, podczas gdy w rzeczywistości decyzja o nieuczciwym zachowaniu jest dobrowolna. W badaniu online 433 studentów Uniwersytetu Amsterdamskiego rozwiązywało quiz wiedzy z nagrodą za bezbłędny wynik; dwa ostatnie pytania były tak trudne, że bez wyszukania odpowiedzi w internecie prawie nie dało się na nie odpowiedzieć. Część uczestników poinstruowano, by oszukiwali, pozostałym jedynie stworzono taką okazję – około 75% z nich oszukiwało z własnej inicjatywy.
W późniejszym teście ukrytej informacji (CIT) opartym na czasach reakcji zarówno osoby oszukujące na polecenie (n = 107), jak i z własnej inicjatywy (n = 142) odpowiadały wolniej na prawidłowe odpowiedzi (elementy krytyczne) niż na elementy neutralne, a obie grupy nie różniły się między sobą (czynnik Bayesa wspierający hipotezę zerową); pole pod krzywą ROC przy odróżnianiu oszukujących od osób grających uczciwie wyniosło 0,73 i 0,78. Poziom cechy Uczciwość-Pokora (HEXACO) nie różnicował osób, które oszukiwały, i tych, które tego nie zrobiły. Autorzy omawiają ograniczenia: brak pewności co do faktycznego oszukiwania w warunkach anonimowych, niejednoznaczność instrukcji oraz realizację badania przez internet.
Najważniejsze tezy
- W typowych eksperymentach nad wykrywaniem kłamstwa uczestnicy oszukują na polecenie badaczy; autorzy sprawdzili, czy te same efekty pojawiają się, gdy ktoś oszukuje z własnej inicjatywy.
- W badaniu online 433 studentów rozwiązywało quiz z nagrodą, którego dwa ostatnie pytania dało się rozwiązać praktycznie tylko po wyszukaniu odpowiedzi w internecie; około 75% osób, którym stworzono taką okazję, oszukiwało.
- W teście ukrytej informacji (CIT) opartym na czasach reakcji osoby oszukujące odpowiadały wolniej na prawidłowe odpowiedzi niż na opcje neutralne – niezależnie od tego, czy oszukiwały na polecenie, czy z własnej woli.
- Test odróżniał osoby oszukujące od grających uczciwie istotnie lepiej niż przypadek (pole pod krzywą ROC 0,73 i 0,78).
- Cecha Uczciwość-Pokora (HEXACO) nie różniła oszukujących od uczciwych; autorzy przypisują wysoki odsetek oszustw raczej sytuacji niż osobowości.
- Ograniczenia: badanie prowadzono online, bez pełnej kontroli warunków, i nie można było z absolutną pewnością potwierdzić, kto rzeczywiście oszukiwał.
Pełny przekład
Streszczenie
Z perspektywy poznawczej kłamstwo można uznać za złożony proces poznawczy wymagający współdziałania kilku funkcji wykonawczych. Badania metaanalityczne obejmujące 114 badań z udziałem 3307 uczestników (Suchotzki, Verschuere, Van Bockstaele, Ben-Shakhar i Crombez, 2017) wskazują, że skomputeryzowane paradygmaty pozwalają rzetelnie ocenić obciążenie poznawcze związane z kłamstwem, przy dużych różnicach czasów reakcji między kłamaniem a mówieniem prawdy. W badaniach tych brakuje jednak kluczowego składnika rzeczywistego oszustwa, a mianowicie zachowania podejmowanego z własnej inicjatywy.
Uczestnikom badań zwykle polecano popełnić symulowane przestępstwo i ukrywać informacje krytyczne, podczas gdy w rzeczywistości ludzie sami decydują, czy zachować się antyspołecznie. W niniejszym badaniu uczestnicy (n = 433) rozwiązywali quiz wiedzy ogólnej i otrzymali zachętę pieniężną za wysoką trafność odpowiedzi. Uczestników losowo przydzielono albo do warunku, w którym polecono im oszukiwać w quizie (co odzwierciedla typowy układ laboratoryjny), albo do warunku, w którym mieli okazję oszukiwać, lecz bez wyraźnego polecenia, by to zrobić.
Pomiar ich czasów reakcji w przeprowadzonym następnie teście ukrytej informacji (ang. Concealed Information Test, CIT) wykazał, że zarówno osoby oszukujące na polecenie (n = 107), jak i osoby oszukujące z własnej inicjatywy (n = 142) wykazywały oczekiwane spowolnienie czasu reakcji wobec ukrywanych informacji. Dane wskazują, że poznawcza sygnatura kłamstwa nie ogranicza się do oszukiwania na wyraźne polecenie, lecz można ją zaobserwować również przy oszukiwaniu z własnej inicjatywy. Wyniki te są bardzo zachęcające z perspektywy trafności ekologicznej.
Słowa kluczowe: test ukrytej informacji (CIT), wykrywanie śladów pamięciowych, oszustwo, trafność zewnętrzna, oszukiwanie, uczciwość
Krótkie streszczenie
Geven, Ben-Shakhar, Kindt i Verschuere zwracają uwagę, że w badaniach nad wykrywaniem kłamstwa zwykle stosuje się oszukiwanie na polecenie. Wykazują eksperymentalnie, że uczestnicy reagują wolniej na informacje ukrywane niż na inne informacje, niezależnie od tego, czy wyraźnie polecono im oszukiwać, czy też mogli swobodnie wybrać, czy oszukiwać. Zdaniem autorów stwierdzenie tej „poznawczej sygnatury kłamstwa” także przy oszukiwaniu z własnej inicjatywy wzmacnia trafność zewnętrzną badań nad wykrywaniem kłamstwa.
Otrzymano: 6 września 2017 r.; poprawiono: 14 lutego 2018 r.; przyjęto: 16 kwietnia 2018 r. Artykuł jest częścią tematu „Lying” (Kłamstwo), redaktorzy tematu: Hans van Ditmarsch, Petra Hendriks i Rineke Verbrugge. Pełna lista artykułów z tego tematu: http://onlinelibrary.wiley.com/journal/10.1111/(ISSN)1756-8765/earlyview. [Poprawka dodana 26 czerwca 2018 r., po pierwszej publikacji online: w tytule tematu zmieniono nazwisko redaktorki tematu z „Petra Hendricks” na „Petra Hendriks”.]
Wprowadzenie
Poznawcze ujęcie oszustwa
Poznawcze wykrywanie kłamstwa opiera się na założeniu, że kłamanie jest bardziej wymagające poznawczo niż mówienie prawdy. Kłamcy często potrzebują znacznej ilości procesów umysłowych, aby aktywnie stłumić dominującą (narzucającą się) prawdę i sprawiać wrażenie niewinnych (Spence i in., 2001; Verschuere, Spruyt, Meijer i Otgaar, 2011). Ludzie deklarują, że kłamanie wiąże się dla nich z większym wysiłkiem poznawczym niż mówienie prawdy (Caso, Gnisci, Vrij i Mann, 2005; Vrij, Semin i Bull, 1996). Badanie, w którym śledzono ruchy ramienia uczestników przesuwających kontroler gry wideo w stronę kłamliwej lub prawdziwej opcji na ekranie, potwierdziło, że kłamanie trwa dłużej niż mówienie prawdy (Duran, Dale i McNamara, 2010; Spence i in., 2001; Walczyk, Roper, Seemann i Humphrey, 2003).
Badania neuropoznawcze wykazały, że hamowanie prawdy i konstruowanie kłamstwa przejawiają się zwiększoną aktywacją kilku obszarów mózgu związanych z kontrolą poznawczą (np. dolnego zakrętu czołowego, iFG; zob. Abe, Suzuki, Mori, Itoh i Fujii, 2007; Ganis, Kosslyn, Stose, Thompson i Yurgelun-Todd, 2003; Nunez, Casey, Egner, Hare i Hirsch, 2005; Sip, Roepstorff, McGregor i Frith, 2008). Wyniki te zainspirowały nowy kierunek technik wykrywania kłamstwa, które mają na celu lepsze odróżnianie kłamców od osób mówiących prawdę przez dodatkowe obciążenie poznawcze – na przykład proszenie rozmówców o opowiedzenie historii w odwrotnej kolejności (Evans, Michael, Meissner i Brandon, 2013; Vrij i in., 2008) lub o utrzymywanie kontaktu wzrokowego (Vrij, Mann, Leal i Fisher, 2010).
Czas reakcji jako wskaźnik wysiłku poznawczego związanego z kłamaniem
Badacze ponownie zwrócili uwagę na łatwą w zastosowaniu miarę behawioralną, jaką jest czas reakcji, jako wskaźnik oszustwa (a ściślej – związanego z nim nasilonego hamowania). Choć wczesne badania, często prowadzone w nieoptymalnych warunkach pomiaru, nie wykazały silnych efektów czasów reakcji (ang. reaction times, RT) jako miary oszustwa (zob. Luria, 1932; Marston, 1920), coraz powszechniejsze stosowanie pomiarów skomputeryzowanych doprowadziło do odrodzenia zainteresowania badaczy.
Seymour, Seifert, Shafto i Mosmann (2000) stwierdzili na przykład, że RT stanowią szybki i rzetelny wskaźnik rozpoznania ukrywanych informacji. Uczestnicy badania popełniali w laboratorium symulowane przestępstwo, a następnie proszono ich o wykonanie na komputerze pozornie niezwiązanego z nim zadania klasyfikacji binarnej. Podczas pomiaru RT uczestnicy musieli wskazywać, czy rozpoznają bodźce prezentowane w teście ukrytej informacji (CIT; Lykken, 1959), naciskając jeden z dwóch klawiszy odpowiedzi. Krytyczne szczegóły popełnionego przestępstwa przeplatano z nieistotnymi, neutralnymi elementami. Na podstawie pomiaru latencji odpowiedzi na te krytyczne szczegóły (elementy krytyczne, ang. probes) w porównaniu ze słowami neutralnymi trafnie sklasyfikowano jako winnych 89% winnych uczestników.
W innym badaniu, wykorzystującym scenariusz symulowanej kradzieży, polecano uczestnikom albo ukraść płytę CD z pytaniami egzaminacyjnymi, albo przeczytać artykuł prasowy o tym zdarzeniu. W przeprowadzonym następnie autobiograficznym teście utajonych skojarzeń (aIAT; Sartori, Agosta, Zogmaister, Ferrara i Castiello, 2008) uczestnicy musieli przyporządkowywać zdania opisujące możliwe zdarzenia autobiograficzne (np. „Jestem przed komputerem” lub „Jestem teraz na plaży”) do etykiety „prawda” albo „fałsz”, naciskając jeden z dwóch klawiszy odpowiedzi. Wszyscy 15 winnych uczestników szybciej kojarzyło zdania związane z przestępstwem (np. „Ukradłem płytę CD z pytaniami egzaminacyjnymi”) z etykietą „prawda”, natomiast 13 z 15 niewinnych uczestników szybciej łączyło z etykietą „prawda” zaprzeczenia kradzieży, co dało pole pod krzywą ROC równe 0,96.
Badania metaanalityczne obejmujące 114 badań z udziałem 3307 uczestników (Suchotzki i in., 2017), w których stosowano różne skomputeryzowane paradygmaty RT, pokazują potencjał RT jako wskaźnika oszustwa, z dużą wielkością efektu (d Cohena = 1,05). Wyniki te opierają się jednak niemal wyłącznie na próbach niesądowych oraz na badaniach pozbawionych kluczowych składników rzeczywistego oszustwa.
Ograniczenia kłamania i oszukiwania na polecenie
Oszustwo definiuje się zwykle jako akt dobrowolny (zob. Vrij, 2004), w którym kluczowymi czynnikami są namysł i intencja. Co więcej, Sip i in. (2008) zwrócili uwagę, że oszustwo pojawia się bez uprzedzenia i bez instrukcji, kiedy należy oszukiwać. Tymczasem w badaniach laboratoryjnych nad wykrywaniem oszustwa uczestnikom często wyraźnie poleca się kłamać (np. Furedy, Davis i Gurevich, 1988) albo popełnić zainscenizowane przestępstwo, a następnie ukrywać wiedzę (np. Lykken, 1959; Nahari i Ben-Shakhar, 2011). W konsekwencji można postawić pytanie, czy badania te, obejmujące łamanie reguł na wyraźne polecenie, nadają się do odwzorowania oszustwa poza laboratorium.
Badacze z dziedziny psychologii poznawczej i neuronauki zaczęli badać rolę dobrowolnego nieuczciwego zachowania (Blakemore, Winston i Frith, 2004; Kozel i in., 2005; Mohamed i in., 2006; Sip i in., 2008). W ostatnim czasie także dziedzina wykrywania oszustwa zaczęła koncentrować się na bardziej trafnych ekologicznie paradygmatach, aby odwzorować oszustwo i zbadać jego rolę w czułości testów. Na przykład Nahari, Breska, Elber, klein Selle i Ben-Shakhar (2017) pozwolili uczestnikom „wybrać”, czy dokonają symulowanego przestępstwa, czy wykonają niewinne zadanie komputerowe. Badanie wykazało podobną skuteczność wykrywania za pomocą CIT – na podstawie miar psychofizjologicznych i RT – u osób, które wybrały popełnienie symulowanego przestępstwa, jak u uczestników, którym wyraźnie polecono je popełnić.
Jednak w paradygmatach wymuszonego wyboru nawet „oszukujący” uczestnicy nie są winnymi łamania reguł, lecz w istocie posłusznie stosują się do poleceń eksperymentatorów. Wskazuje się, że oszustwo w całej jego złożoności można w pełni zbadać tylko wtedy, gdy decyzja o oszustwie opiera się na własnej inicjatywie uczestników. Niniejsze badanie stara się zaradzić temu ograniczeniu, sprawdzając, czy oszukiwanie celowe w porównaniu z oszukiwaniem z posłuszeństwa wpływa w tym nowym paradygmacie na czułość technik wykrywania oszustwa opartych na miarach RT.
Niniejsze badanie
Zdecydowana większość badań nad oszustwem opierała się na oszustwie na polecenie. Próbując zwiększyć trafność zewnętrzną przy zachowaniu kontroli eksperymentalnej, w niniejszym badaniu zdefiniowano oszustwo z własnej inicjatywy jako oszukiwanie w quizie wiedzy ogólnej. Osoby oszukujące z własnej inicjatywy porównano z osobami oszukującymi na polecenie oraz z osobami, które nie oszukiwały (tj. grającymi uczciwie).
Korzystając ze sprawdzonych paradygmatów oszukiwania zaczerpniętych z psychologii społecznej i ekonomii behawioralnej (zob. DeAndrea, Carpenter, Shulman i Levine, 2009; Domnich i in., 2015; Halevy, Shalvi i Verschuere, 2014; Nagin i Pogarsky, 2003), uczestnikom niniejszego eksperymentu zaoferowano zachętę pieniężną za wysoką trafność odpowiedzi w quizie wiedzy ogólnej. Bez wiedzy uczestników quiz skonstruowano tak, że zdobycie premii bez wyszukania prawidłowych odpowiedzi na dwa ostatnie pytania było niemal niemożliwe.
Uczestników losowo przydzielono albo do warunku, w którym polecono im oszukiwać w quizie (co odzwierciedla typowy układ laboratoryjny), albo do warunku, w którym mieli okazję oszukiwać, lecz bez wyraźnego polecenia, by to zrobić. W ten sposób zachowanie oszukańcze było całkowicie zainicjowane przez samych uczestników i obejmowało kluczową, celową intencję oszukania. Co więcej, w przeciwieństwie do większości badań laboratoryjnych, uczestnicy niniejszego badania nie wiedzieli, że w trakcie eksperymentu wezmą udział w teście wykrywania śladów pamięciowych. Dzięki temu elementy krytyczne zostały przyswojone mimowolnie, a zarówno kodowanie, jak i przechowywanie informacji przypominało warunki rzeczywiste (zob. Meixner i Rosenfeld, 2014).
Ponieważ odwzorowano warunki, jakie występowałyby w środowisku rzeczywistym, celem pobocznym badania było zbadanie różnic indywidualnych w decyzji o oszukiwaniu. Według Lee i Ashtona (2012) różnice indywidualne w uczciwości i moralności stanowią podstawowy składnik osobowości, który wprowadzili oni jako dodatkowy czynnik do modelu Wielkiej Piątki. Ten nowy czynnik, nazwany Uczciwość-Pokora (ang. Honesty-Humility, HH) w Inwentarzu Osobowości HEXACO (HEXACO-PI-R; Lee i Ashton, 2004), ujmuje różnice w gotowości do manipulowania innymi dla osobistej korzyści, w skłonności do łamania reguł oraz w zainteresowaniu statusem społecznym. W sześciu badaniach stwierdzono spójną ujemną korelację między wynikami HH a prawdopodobieństwem oszukiwania (Hilbig i Zettler, 2015).
W niniejszym badaniu porównano wyniki HH osób oszukujących z własnej inicjatywy i osób grających uczciwie, aby dokładniej zbadać różnice między uczestnikami, którzy dobrowolnie oszukują lub tego nie robią. Oczekiwano, że osoby oszukujące z własnej inicjatywy będą deklarowały większą skłonność do łamania reguł dla korzyści finansowych niż osoby grające uczciwie, co znajdzie odzwierciedlenie w niższych wynikach HH w HEXACO-PI-R. Ponadto obie te grupy porównano z osobami oszukującymi na polecenie, które stanowią warunek odniesienia dla tej konkretnej miary. Pozwala to wyjaśnić, czy różnice indywidualne w zachowaniu oszukańczym wynikają z cech osobowości osób oszukujących (jak się często zakłada), czy osób grających uczciwie.
Metoda
Badanie zostało zatwierdzone przez komisję etyczną Wydziału Psychologii Uniwersytetu Amsterdamskiego (2016-CP-7217). Skrypty zadań i dane są dostępne pod adresem https://osf.io/t9y7n.
Uczestnicy
Próba składała się z 433 studentów (79,4% kobiet) Uniwersytetu Amsterdamskiego. Ich średni wiek wynosił 20,41 roku (SD wieku = 2,41, zakres od 17 do 44 lat). Uczestników rekrutowano za pośrednictwem portalu uczelnianego, a w ramach rekompensaty otrzymywali punkty zaliczeniowe. Uczestnikami byli głównie studenci psychologii (52%), nauk o komunikacji (21%) lub psychobiologii (21%). Wszyscy uczestnicy przed przystąpieniem do badania wyrazili zgodę.
Uczestników losowo przydzielano do warunku oszukiwania na polecenie lub do warunku możliwości oszukiwania w proporcji 1:3, ponieważ ten drugi warunek dzielono następnie na osoby oszukujące z własnej inicjatywy i osoby grające uczciwie.
Jedno z dwóch pytań quizu skłaniających do oszukiwania dotyczyło autorki książki Wishful Drinking. Jednak w połowie zbierania danych autorka zmarła, co wywołało liczne doniesienia medialne, w których niekiedy wspominano o jej książce. Ze względu na możliwą znajomość elementu krytycznego wyłączyliśmy dane 44 uczestników badanych w tygodniu po chorobie i śmierci Carrie Fisher. U wszystkich kolejnych uczestników pytanie to zastąpiono innym, równie trudnym pytaniem.
Osoby oszukujące na polecenie, osoby oszukujące z własnej inicjatywy i osoby grające uczciwie
Na podstawie instrukcji i wyników w pytaniach quizu skłaniających do oszukiwania uczestników zaklasyfikowano jako osoby oszukujące na polecenie (tj. te, którym polecono oszukiwać), osoby oszukujące z własnej inicjatywy (tj. te, które miały okazję oszukiwać i poprawnie odpowiedziały na oba pytania skłaniające do oszukiwania) lub osoby grające uczciwie (tj. te, które miały okazję oszukiwać i nie odpowiedziały poprawnie na żadne z dwóch pytań skłaniających do oszukiwania). Dwadzieścia dwie osoby odpowiedziały poprawnie tylko na jedno z dwóch pytań skłaniających do oszukiwania i zostały wyłączone z dalszej analizy z powodu niepewnego kryterium stanu faktycznego (ang. ground truth) co do ich zachowania.
W warunku oszukiwania na polecenie było 130 uczestników (17,7% mężczyzn, M wieku = 20,57, SD wieku = 2,83), którzy wypełnili HEXACO i quiz. Brakowało danych CIT trzech uczestników, a 20 uczestników wyłączono z powodu niskiej trafności odpowiedzi na elementy docelowe1 (tj. odsetka błędów na elementach docelowych wynoszącego 50% lub więcej, zob. Kleinberg i Verschuere, 2015). Ostateczna próba do analizy CIT obejmowała zatem 107 osób oszukujących na polecenie (20,6% mężczyzn, M wieku = 20,72, SD wieku = 3,03).
W warunku możliwości oszukiwania było 259 uczestników (22,8% mężczyzn, M wieku = 20,37, SD wieku = 1,95). Sto siedemdziesiąt pięć osób odpowiedziało poprawnie na oba pytania quizu skłaniające do oszukiwania i zostało nazwanych osobami oszukującymi z własnej inicjatywy (23,4% mężczyzn; M wieku = 20,04, SD wieku = 1,73). Wszyscy wypełnili HEXACO i quiz. Brakowało danych CIT ośmiu uczestników, a 25 uczestników wyłączono z powodu niskiej trafności odpowiedzi na elementy docelowe. Ostateczna próba do analizy CIT obejmowała zatem 142 osoby oszukujące z własnej inicjatywy (22,5% mężczyzn, M wieku = 19,94, SD wieku = 1,65).
Sześćdziesięciu dwóch uczestników (21% mężczyzn; M wieku = 20,59, SD wieku = 2,32) nie znało prawidłowych odpowiedzi na trudne pytania quizu i dlatego zostali oni zaklasyfikowani jako osoby grające uczciwie. Jeden uczestnik błędnie odpowiedział na dwa z trzech pytań kontrolnych uwagi w kwestionariuszu osobowości i dlatego wyłączono go z analizy HEXACO. Brakowało danych CIT czterech uczestników, a 13 uczestników wyłączono z powodu niskiej trafności odpowiedzi na elementy docelowe. Ostateczna próba do analizy CIT obejmowała zatem 45 osób grających uczciwie (17,8% mężczyzn, M wieku = 20,55, SD wieku = 1,89).
Nie stwierdzono istotnych różnic w rozkładzie płci między trzema grupami, X2(2) = 1,48, p = 0,477, φc = 0,06. Spośród wszystkich 237 uczestników w warunku możliwości oszukiwania (z wyłączeniem osób oszukujących częściowo) w quizie oszukiwało 41 z 54 mężczyzn (75,9%). W przypadku kobiet oszukiwały 134 ze 183 (73,2%).
Trzy grupy różniły się istotnie pod względem wieku, F Welcha(2, 144,29) = 4,80, p = 0,010, szac. ω2 = 0,21. Test post hoc Gamesa-Howella wykazał, że osoby oszukujące z własnej inicjatywy były istotnie młodsze od osób grających uczciwie (p = 0,018, d = 0,45). Żadna z tych grup nie różniła się istotnie wiekiem od osób oszukujących na polecenie (odpowiednio p = 0,147, d = 0,23 oraz p = 0,591, d = 0,14). Należy zauważyć, że w tej analizie brakowało danych pięciu uczestników. Ponieważ bezwzględna różnica wieku jest znikoma, a jej potencjalny wpływ w tym zakresie bardzo ograniczony, wieku nie uwzględniono jako współzmiennej w przedstawionych analizach.
Materiały
HEXACO
Cechy osobowości oceniano za pomocą 60-itemowej niderlandzkiej wersji Zrewidowanego Inwentarza Osobowości HEXACO (Ashton i Lee, 2009). Inwentarz ten mierzy sześć głównych wymiarów osobowości: Uczciwość-Pokorę, Emocjonalność, Ekstrawersję, Ugodowość, Sumienność i Otwartość na doświadczenie. Uczestnicy musieli wskazać, w jakim stopniu zgadzają się z każdym stwierdzeniem lub się z nim nie zgadzają, na 5-punktowej skali Likerta od 1 (Zdecydowanie się nie zgadzam) do 5 (Zdecydowanie się zgadzam). Każda skala wykazywała dobrą spójność wewnętrzną mierzoną współczynnikiem alfa Cronbacha (Cronbach, 1951): Uczciwość-Pokora (α = 0,71), Emocjonalność (α = 0,79), Ekstrawersja (α = 0,82), Ugodowość (α = 0,77), Sumienność (α = 0,80) i Otwartość na doświadczenie (α = 0,76).
Quiz wiedzy ogólnej
Uczestnicy rozwiązywali quiz wiedzy ogólnej złożony z 10 pytań otwartych. Uczestnicy nie wiedzieli, że quiz skonstruowano tak, że zdobycie premii bez wyszukania w internecie prawidłowych odpowiedzi na dwa ostatnie pytania było niemal niemożliwe. Wybrane osiem łatwych pytań w badaniu pilotażowym poprawnie rozwiązywało około 90% uczestników. Dwa pytania, z których każde poprawnie rozwiązało nie więcej niż 6% uczestników pilotażu, zaklasyfikowano jako skłaniające do oszukiwania.2 W związku z tym poprawne odpowiedzenie na wszystkie pytania bez oszukiwania byłoby statystycznie wysoce nieprawdopodobne.
W rezultacie uczestników, którzy ubiegali się o premię za poprawne odpowiedzenie na wszystkie 10 pytań, w tym dwa pytania skłaniające do oszukiwania („Kto ukuł termin dinozaur?” oraz „Kto napisał autobiograficzną książkę Prairie Tale: A Memoir?”, które zastąpiło pytanie „Kto napisał autobiograficzną książkę Wishful Drinking?”), uznawano za oszukujących. Wszystkie pytania przetestowano wstępnie, aby upewnić się, że prawidłowe odpowiedzi można znaleźć wśród pierwszych trzech wyników wyszukiwania w Google (zob. Domnich i in., 2015).
CIT
Test ukrytej informacji (CIT) jest metodą przeznaczoną do pomiaru ukrywanej wiedzy za pomocą RT. Celem CIT jest sprawdzenie, czy podejrzany posiada związane z przestępstwem informacje, które mogą być znane tylko sprawcy. Metoda wymaga, aby egzaminator ustalił szereg potwierdzonych w postępowaniu faktów, które rozpozna tylko rzeczywisty sprawca. Następnie egzaminator prezentuje różne szczegóły związane z przestępstwem (elementy krytyczne) osadzone w zbiorze elementów zastępczych (elementy neutralne, ang. irrelevants), mierząc reakcje behawioralne podejrzanych.
Jeśli elementy neutralne zostaną starannie dobrane – tak, aby dla osób nieposiadających wiedzy wszystkie opcje wydawały się równie prawdopodobne – wszystkie elementy powinny wywoływać podobny wzorzec reakcji. Zaprzeczając elementom związanym z przestępstwem (tj. odpowiadając „nie” na elementy krytyczne zamiast zgodnie z prawdą przyznać się do ich rozpoznania), winni podejrzani aktywnie ukrywają informacje.
W tym badaniu CIT prowadzono wyłącznie na podstawie czasów reakcji mierzonych na komputerze, bez rejestracji fizjologicznej. W badaniu wariograficznym (poligraficznym) ten sam format pytań stosuje się z pomiarem reakcji fizjologicznych (m.in. przewodnictwa skóry, oddechu, układu krążenia), dlatego wyników wersji opartej na czasach reakcji nie należy wprost przenosić na trafność wersji fizjologicznej.
O ile quiz wiedzy manipulował świadomym aktem oszukiwania dla korzyści w porównaniu z uczciwą grą, o tyle podczas CIT wszystkim uczestnikom wyraźnie polecono ukrywać wiedzę o prawidłowych odpowiedziach. Uczestnicy muszą zaprzeczać wiedzy zarówno w próbach zawierających elementy krytyczne (tj. odpowiadać „nie”, a więc kłamać), jak i w próbach z elementami neutralnymi (tj. odpowiadać „nie”, a więc mówić prawdę). Wreszcie dodaje się elementy docelowe (ang. targets), aby zapewnić, że badani zwracają uwagę na wszystkie elementy. Na elementy te należy odpowiadać „tak”; uczestnicy uczą się ich tuż przed rozpoczęciem CIT.
Kwestionariusz końcowy
Stany motywacyjne oceniano za pomocą kwestionariusza złożonego z pięciu pytań, które uczestnicy oceniali na 5-punktowej skali Likerta. Kwestionariusz mierzył, na ile uczestnicy byli w stanie skupić się na ekranie podczas CIT, jak bardzo byli zaangażowani w badanie, jak dobrze pamiętali odpowiedzi z quizu i wyuczone elementy docelowe oraz na ile starali się uniknąć wykrycia i sprawiać wrażenie niewinnych w CIT.
Przypominanie i rozpoznawanie
Pamięć odpowiedzi z quizu oceniano za pomocą swobodnego przypominania, po którym następował test rozpoznawania. Uczestnicy musieli najpierw przypomnieć sobie prawidłowe odpowiedzi na dwa łatwe oraz dwa skłaniające do oszukiwania pytania z quizu, które następnie wykorzystano w CIT. Później uczestnicy musieli wybrać prawidłową opcję spośród elementu krytycznego i czterech opcji neutralnych.
W przypominaniu odpowiedzi na pytania kodowano jako poprawne (1) lub niepoprawne (0), co dawało wynik od 0 do 2 dla każdego typu pytań (tj. pytań łatwych i skłaniających do oszukiwania). Według arbitralnie przyjętych kryteriów odpowiedzi kodowano jako poprawne, jeśli uczestnicy prawidłowo przypomnieli sobie zarówno imię, jak i nazwisko (np. Carrie Fisher jako autorka książki Wishful Drinking) lub jeśli prawidłowo przypomnieli sobie tylko nazwisko (np. Fisher). Gdy wpisano niepoprawne imię w połączeniu z poprawnym nazwiskiem lub gdy podano tylko imię, przypomnienie kodowano jako niepoprawne. W rozpoznawaniu elementy oceniano jako poprawne (1) lub niepoprawne (0), co dawało wynik od 0 do 2 dla każdego typu pytań (tj. pytań łatwych i skłaniających do oszukiwania).
Procedura
Uczestnicy zapisywali się na badanie dotyczące związku nastroju z wykonaniem zadań, ponieważ ujawnienie rzeczywistego celu badania mogłoby zniweczyć zamiar zbadania oszukańczego zachowania podejmowanego z własnej inicjatywy. Uczestnicy wykonywali badanie online, w dogodnym dla siebie czasie, na własnym komputerze z klawiaturą. Przybliżony łączny czas udziału wynosił 60 minut.
Pierwsza część eksperymentu była prowadzona na platformie ankietowej Qualtrics. Po zapoznaniu się z broszurą informacyjną i podpisaniu świadomej zgody uczestnicy rozpoczynali od 60-itemowej niderlandzkiej wersji Zrewidowanego Inwentarza Osobowości HEXACO (De Vries, Lee i Ashton, 2008). Aby kontrolować rzetelność udziału, wstawiono trzy pytania sprawdzające uwagę (np. „to jest pytanie kontrolne, proszę zaznaczyć »zdecydowanie się zgadzam«”). Ponadto uczestnicy nie mogli przejść do następnej strony przed upływem 30 s, co miało zapewnić właściwe zapoznanie się z materiałem.
Następnie uczestnicy wykonywali dwa pozornie istotne zadania polegające na rozwiązywaniu problemów, wprowadzone w celu ukrycia rzeczywistego celu badania. Poinformowano ich, że muszą wykonać te zadania samodzielnie, w czasie 5 minut każde. Potem następował quiz wiedzy ogólnej z 10 pytaniami otwartymi (ośmioma łatwymi i dwoma trudnymi, skłaniającymi do oszukiwania). Uczestnikom ponownie jasno zakomunikowano, że powinni wykonać zadania samodzielnie w czasie 10 minut, co pośrednio informowało, że korzystanie z Google jest niedozwolone. Ponadto obiecano zachętę w postaci punktów zaliczeniowych za poprawne odpowiedzenie na wszystkie 10 pytań.
Zastosowano różne zabiegi zwiększające prawdopodobieństwo oszukiwania. Aby zapewnić poczucie prywatności i anonimowości, dane demograficzne zbierano dopiero po eksperymencie. Ponieważ wykazano, że jasna i szybka nagroda zwiększa nieuczciwe zachowania (Gino i Pierce, 2009), uczestnikom, którzy poprawnie odpowiedzieli na wszystkie pytania quizu, zaoferowano zachętę. Ponieważ szanse na oszukiwanie są większe pod koniec serii niż wcześniej, pytania skłaniające do oszukiwania przedstawiono jako dwa ostatnie pytania quizu. Pokusa oszukiwania jest największa, gdy ludzie stają przed ostatnią okazją do zdobycia nagrody (Effron, Bryan i Murnighan, 2015).
Wreszcie uczestnicy nie mogli przejść do kolejnego zadania przed upływem 10 minut. Badania pilotażowe wykazały, że jest to czas wystarczający na rozwiązanie pierwszych ośmiu łatwych pytań (około dwóch minut), a jednocześnie pozostawiający dużo czasu na wyszukanie prawidłowych odpowiedzi w internecie. Co więcej, ustawienie licznika czasu strony na 10 minut zapewniło uczestnikom wystarczająco dużo czasu na podjęcie aktywnej decyzji, czy oszukiwać. Być może prowadziło to również do pewnej frustracji, co mogło dawać poczucie uprawnienia i samousprawiedliwienia dla oszukiwania (zob. też Mazar, Amir i Ariely, 2008).
Na potrzeby pilotażowe uczestników poproszono o możliwie szczegółowe opisanie, skąd znali odpowiedzi na cztery losowo wybrane pytania z quizu. W rzeczywistości były to zawsze te same dwa pytania łatwe i dwa pytania skłaniające do oszukiwania, które później wykorzystano w CIT. Dało to uczestnikom możliwość przyznania się do oszukiwania, zaprzeczenia oszukiwaniu lub powtórzenia, że nie znali odpowiedzi. Po HEXACO, quizie i możliwości przyznania się uczestnicy wypełniali także 20-itemową niderlandzką wersję Skali Pozytywnego i Negatywnego Afektu (PANAS; Watson, Clark i Tellegen, 1988). Poza celami pilotażowymi ten dodatkowy kwestionariusz nastroju uwiarygodniał historię przykrywkową, ukrywającą rzeczywisty cel badania.
Druga część eksperymentu: test wykrywania śladów pamięciowych
Następnie uczestnicy przechodzili do drugiej części eksperymentu, rozpoczynającej się od testu wykrywania śladów pamięciowych, zaprogramowanego w programie Inquisit 4.0 firmy Millisecond Software. Uczestnikom polecono ukrywać wiedzę o prawidłowych odpowiedziach z quizu, który wcześniej rozwiązali. W razie skutecznego ukrycia wiedzy3 mieli otrzymać dodatkową zachętę w postaci punktów zaliczeniowych. CIT obejmował odpowiedzi na dwa z łatwych pytań – w celu pomiaru reakcji bazowej na znane elementy – oraz odpowiedzi na dwa pytania skłaniające do oszukiwania, w których uczestnicy mogli oszukiwać. Dla każdego pytania CIT obejmował prawidłową odpowiedź, cztery nieprawidłowe odpowiedzi pełniące funkcję opcji neutralnych oraz element docelowy. Jeśli zatem elementem krytycznym był Rzym, elementem docelowym był Madryt, a bodźcami neutralnymi – Paryż, Wiedeń, Londyn i Berlin.
Uczestnicy musieli odpowiadać na pytanie „Czy to jest prawidłowa odpowiedź?”, naciskając na klawiaturze lewy przycisk (klawisz A) dla odpowiedzi TAK lub prawy przycisk (klawisz L) dla odpowiedzi NIE. Pytanie i klawisze odpowiedzi pozostawały na ekranie przez cały test jako przypomnienie. Uczestnikom polecono odpowiadać TAK tylko na elementy docelowe, a NIE na wszystkie pozostałe bodźce (tj. zarówno prawidłowe odpowiedzi z quizu, jak i opcje neutralne). Każda próba polegała na wyświetleniu jednej odpowiedzi (np. Berlin) w postaci słowa na środku ekranu przez dokładnie 1500 ms.
Jeśli uczestnik nie udzielił odpowiedzi w maksymalnym limicie czasu 800 ms, nad bodźcem przez 200 ms pojawiał się czerwony komunikat ZA WOLNO. Jeśli odpowiedź uczestnika była błędna, tj. gdy odpowiedział NIE na element docelowy lub TAK na element krytyczny bądź neutralny, pod bodźcem przez 200 ms pojawiało się czerwone słowo BŁĄD. Latencję odpowiedzi mierzono od pojawienia się bodźca na ekranie do naciśnięcia jednego z klawiszy odpowiedzi. Po naciśnięciu klawisza lub po upływie 1500 ms prezentacji na ekranie pojawiał się kolejny bodziec, z odstępem między bodźcami (ISI) wynoszącym 250, 500 lub 750 ms, aby uniemożliwić przygotowanie odpowiedzi.
Aby zapewnić właściwe zrozumienie zadania i instrukcji, każdy uczestnik musiał przejść stopniową procedurę ćwiczeniową, która pozwalała przyzwyczaić się do tempa i wymagań zadania. Każda z trzech faz ćwiczeniowych testu wykrywania śladów pamięciowych składała się z 24 prób. W pierwszej fazie ćwiczeniowej uczestnicy mogli sami regulować tempo sekwencji prób, tak że nowy bodziec pojawiał się dopiero po naciśnięciu klawisza. Po błędnej odpowiedzi udzielano informacji zwrotnej, ale komunikat ZA WOLNO nie był wyświetlany. Uczestnicy mogli przejść do następnej fazy, gdy ich trafność odpowiedzi na elementy docelowe wynosiła co najmniej 75%; w przeciwnym razie pierwszą fazę ćwiczeniową powtarzano do czasu spełnienia tego wymogu.
W drugiej fazie dodano prezentację bodźca trwającą 1500 ms, tak że kolejna próba pojawiała się automatycznie po naciśnięciu klawisza lub po 1500 ms. Ponownie po błędnej odpowiedzi udzielano informacji zwrotnej, ale komunikat ZA WOLNO nigdy nie był wyświetlany. Uczestnicy mogli przejść do następnej fazy tylko wtedy, gdy ich trafność odpowiedzi na elementy docelowe wynosiła co najmniej 50% oraz – jako dodatkowy wymóg – gdy ich średnia latencja odpowiedzi była krótsza niż 800 ms; w przeciwnym razie tę fazę ćwiczeniową powtarzano do czasu uzyskania zadowalającego wykonania. Ostatnia faza ćwiczeniowa była identyczna z pełnym testem, łącznie z informacjami zwrotnymi BŁĄD i ZA WOLNO. Uczestnicy mogli przejść do właściwego testu tylko wtedy, gdy ich trafność odpowiedzi na elementy docelowe wynosiła co najmniej 50%, a średnia latencja odpowiedzi była krótsza niż 800 ms.
We właściwym CIT wszystkie słowa prezentowano w proporcji 1:1:4, tzn. spośród łącznie 480 prób w teście 80 stanowiły bodźce krytyczne, 80 – bodźce docelowe, a 320 – bodźce neutralne, tak że każdy bodziec wyświetlono dokładnie 20 razy. Kolejność bodźców była losowa, podobnie jak typy pytań (tj. łatwe i skłaniające do oszukiwania) oraz ISI.
Po zakończeniu CIT uczestnikom przedstawiano kwestionariusz oceniający na 5-punktowej skali Likerta (od 1 = wcale do 5 = bardzo) ich uwagę podczas zadań, zaangażowanie w eksperyment, pamięć bodźców oraz motywację do uniknięcia wykrycia w CIT. Następnie informowano uczestników, że eksperyment się zakończył i nie muszą już ukrywać żadnych informacji. Mieli udzielić szczerych odpowiedzi na cztery pytania CIT (tj. dwa pytania łatwe oraz dwa pytania skłaniające do oszukiwania) w swobodnym przypominaniu, a następnie w teście rozpoznawania wielokrotnego wyboru. Dopiero potem pytano o dane demograficzne, w tym płeć, wiek i kierunek studiów. Na koniec uczestnikom wyjaśniano cel badania (debriefing) i wypłacano rekompensatę za udział.
Wyniki
CIT
Próby, w których nie zarejestrowano odpowiedzi (tj. RT dłuższe niż 1500 ms), wyłączono ze wszystkich dalszych analiz. Ponadto z analizy latencji odpowiedzi wyłączono próby z błędną odpowiedzią (tj. naciśnięciem NIE dla elementów docelowych i/lub TAK dla elementów krytycznych i neutralnych) oraz próby z RT krótszym niż 150 ms i dłuższym niż 800 ms (zob. też Verschuere, Crombez, Degrootte i Rosseel, 2010). Spośród wszystkich 294 uczestników, którzy wykonali CIT, trzech nie podało prawidłowej odpowiedzi na jedno z łatwych pytań i próby CIT dotyczące tych pytań wyłączono z analizy.
Z analizy wyłączono również próby CIT dotyczące pytań skłaniających do oszukiwania u tych osób grających uczciwie, które przyznały, że szukały odpowiedzi w internecie, ale nie wpisały jej w quizie. Do analiz włączono średnio 445 prób (92,7%) na uczestnika (zakres: 61,5%–98%). We wszystkich analizach przyjęto poziom alfa 0,05. Wielkości efektu dla analiz wariancji (ANOVA) podano za pomocą f Cohena. Dla kontrastów uzupełniających stosowano d Cohena.4 d Cohena dla porównań wewnątrzosobowych i międzyosobowych oznaczono odpowiednio jako dwithin i dbetween.
Jako regułę orientacyjną Cohen (1988) zaproponował dla wartości d progi 0,20, 0,50 i 0,80 odpowiednio dla efektów „małych”, „umiarkowanych” i „dużych”, a dla wartości f – progi 0,10, 0,25 i 0,40. Ponadto obliczono czynniki Bayesa JZS, korzystając z programu JASP w wersji 0.8.4; są to wartości liczbowe określające iloraz szans hipotezy zerowej i hipotezy alternatywnej w świetle danych. Dla hipotezy alternatywnej przyjęto domyślny rozkład a priori JZS ze współczynnikiem skalującym r = 0,707 (zob. Rouder, Speckman, Sun, Morey i Iverson, 2009). Czynniki Bayesa JZS podano jako przemawiające na korzyść hipotezy zerowej albo alternatywnej.
Zgodnie z kryteriami Jeffreysa (1961) czynnik Bayesa równy trzy lub więcej traktuje się jako istotny dowód na rzecz danej hipotezy. Wreszcie obliczono pole pod krzywą ROC (ang. Receiver Operating Characteristic). Statystyka ta opisuje skuteczność wykrywania przez CIT w odróżnianiu osób posiadających wiedzę od osób jej nieposiadających, obliczaną dla wszystkich możliwych punktów odcięcia wyniku wykrywania. Pole pod krzywą ROC przyjmuje wartości od 0 do 1, przy poziomie przypadku równym 0,5 (dokładniejszy opis: Lieblich, Kugelmass i Ben-Shakhar, 1970).
Czasy reakcji
W analizie głównej przeprowadzono na czasach reakcji w milisekundach mieszaną analizę wariancji 3 (Warunek: osoba oszukująca z własnej inicjatywy vs osoba oszukująca na polecenie vs osoba grająca uczciwie, czynnik międzyosobowy) × 2 (Bodziec: element krytyczny vs element neutralny, czynnik wewnątrzosobowy) × 2 (Pytanie: łatwe vs skłaniające do oszukiwania, czynnik wewnątrzosobowy). Choć RT były główną miarą wynikową, ponieważ są zwykle trafniejsze niż odsetki błędów (Kleinberg i Verschuere, 2015), tę samą analizę wariancji przeprowadzono i przedstawiono dla odsetków błędów.
Mieszana analiza wariancji wykazała istotne efekty główne Bodźca, F(1, 288) = 188,59, p < 0,001, f = 0,81 (tj. dłuższe RT na elementy krytyczne niż na neutralne), oraz Pytania, F(1, 288) = 136,48, p < 0,001, f = 0,69 (tj. dłuższe RT na pytania skłaniające do oszukiwania niż na pytania łatwe).
Stwierdzono istotne interakcje między Warunkiem a Bodźcem, F(2, 288) = 5,48, p = 0,005, f = 0,20 (tj. większą różnicę między elementami krytycznymi a neutralnymi u osób oszukujących z własnej inicjatywy i na polecenie niż u osób grających uczciwie), oraz między Warunkiem a Pytaniem, F(2, 288) = 3,33, p = 0,037, f = 0,15 (tj. większą różnicę RT między pytaniami skłaniającymi do oszukiwania a łatwymi u osób oszukujących z własnej inicjatywy i na polecenie w porównaniu z osobami grającymi uczciwie). Efekty te mieszczą się w statystycznie istotnej trójczynnikowej interakcji Warunek × Bodziec × Pytanie, F(2, 288) = 7,38, p = 0,001, f = 0,23. Tabela 1 przedstawia średnie RT dla każdej komórki schematu.
Tabela 1. Średnie czasy reakcji (w ms) i średnie odsetki błędów (w %; SD w nawiasach) dla pytań łatwych i trudnych u osób oszukujących z własnej inicjatywy, osób oszukujących na polecenie i osób grających uczciwie
| Osoby oszukujące z własnej inicjatywy (n = 142) | Osoby oszukujące na polecenie (n = 107) | Osoby grające uczciwie (n = 45) | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Element krytyczny | Element neutralny | Wartość p | dwithin | Element krytyczny | Element neutralny | Wartość p | dwithin | Element krytyczny | Element neutralny | Wartość p | dwithin | |
| RT | ||||||||||||
| Pytania łatwe | 468 (43) | 452 (36) | p < 0,001 | 0,65 [0,50; 0,81] | 470 (40) | 455 (31) | p < 0,001 | 0,59 [0,42; 0,77] | 478 (41) | 461 (29) | p < 0,001 | 0,59 [0,23; 0,96] |
| Pytania trudne | 493 (49) | 472 (39) | p < 0,001 | 0,81 [0,63; 0,99] | 499 (41) | 475 (34) | p < 0,001 | 0,98 [0,76; 1,21] | 483 (34) | 481 (33) | p = 0,607 | 0,10 [−0,28; 0,47] |
| Odsetki błędów | ||||||||||||
| Pytania łatwe | 5,46 (5,91) | 1,95 (1,77) | p < 0,001 | 0,60 [0,45; 0,76] | 5,86 (8,16) | 2,61 (4,75) | p < 0,001 | 0,55 [0,37; 0,72] | 7,67 (7,45) | 2,39 (3,37) | p < 0,001 | 0,75 [0,38; 1,12] |
| Pytania trudne | 5,83 (6,85) | 1,92 (1,85) | p < 0,001 | 0,58 [0,44; 0,73] | 6,33 (7,73) | 2,40 (4,74) | p < 0,001 | 0,67 [0,48; 0,85] | 3,44 (6,58) | 2,88 (3,51) | p = 0,479 | 0,11 [−0,24; 0,45] |
[Przyp. tłum.: „pytania trudne” w tabeli to pytania skłaniające do oszukiwania; w nawiasach kwadratowych podano 95-procentowe przedziały ufności dla dwithin.]
Aby doprecyzować interakcję trójczynnikową, przeprowadzono osobno dla pytań łatwych i dla pytań skłaniających do oszukiwania mieszaną analizę wariancji 3 (Warunek: osoba oszukująca z własnej inicjatywy vs osoba oszukująca na polecenie vs osoba grająca uczciwie, czynnik międzyosobowy) × 2 (Bodziec: element krytyczny vs element neutralny, czynnik wewnątrzosobowy).
Dla pytań łatwych analiza wariancji wykazała istotny efekt główny Bodźca, F(1, 291) = 94,18, p < 0,001, f = 0,57, oraz brak istotnej interakcji między Warunkiem a Bodźcem, F(2, 291) = 0,14, p = 0,867, f = 0,03. Wskazuje to, że we wszystkich warunkach wystąpił wyraźny efekt CIT, a ponieważ wszyscy uczestnicy znali prawidłową odpowiedź, nie pojawiły się różnice między trzema warunkami.
Dla pytań skłaniających do oszukiwania analiza wariancji wykazała istotny efekt główny Bodźca, F(1, 288) = 89,31, p < 0,001, f = 0,56, oraz istotną interakcję między Warunkiem a Bodźcem, F(1, 288) = 13,33, p < 0,001, f = 0,30 [Przyp. tłum.: tak w oryginale; przy trzech warunkach liczba stopni swobody efektu wynosiłaby zapewne 2]. Wskazuje to, że efekt CIT różnił się w zależności od warunku.
Zaplanowane kontrasty w uzupełniającej jednoczynnikowej analizie wariancji różnic RT (tj. RTelement krytyczny – RTelement neutralny) wykazały istotną różnicę między dwoma warunkami, w których uczestnicy znali prawidłową odpowiedź na pytania skłaniające do oszukiwania (tj. osobami oszukującymi z własnej inicjatywy i na polecenie), a osobami grającymi uczciwie, które nie znały prawidłowych odpowiedzi, t(288) = 5,08, p < 0,001, dbetween = 0,83, BF = 19 512,42 na korzyść hipotezy alternatywnej. Nie stwierdzono istotnej różnicy RT między osobami oszukującymi z własnej inicjatywy i na polecenie, t(288) = −1,20, p = 0,232, dbetween = 0,15, BF = 3,62 na korzyść hipotezy zerowej.
ROC
Aby przeanalizować skuteczność wykrywania przy klasyfikowaniu osób jako posiadających wiedzę (tj. oszukujących) lub jej nieposiadających (tj. grających uczciwie), porównaliśmy rozkład wewnątrzosobowych wyników wykrywania zarówno osób oszukujących z własnej inicjatywy, jak i osób oszukujących na polecenie z rozkładem wyników wykrywania osób grających uczciwie. Dla obu tych porównań obliczyliśmy pole pod krzywą ROC wraz z odpowiednimi 95-procentowymi przedziałami ufności. Analiza wykazała, że skuteczność wykrywania była istotnie wyższa od pola odpowiadającego przypadkowi (0,50) zarówno dla osób oszukujących z własnej inicjatywy, jak i na polecenie – pola pod krzywą ROC wyniosły odpowiednio 0,73 [0,64; 0,81] i 0,78 [0,70; 0,86].
Odsetki błędów
Mieszana analiza wariancji odsetków błędów 3 (Warunek: osoba oszukująca z własnej inicjatywy vs osoba oszukująca na polecenie vs osoba grająca uczciwie, czynnik międzyosobowy) × 2 (Bodziec: element krytyczny vs element neutralny, czynnik wewnątrzosobowy) × 2 (Pytanie: łatwe vs skłaniające do oszukiwania, czynnik wewnątrzosobowy) wykazała istotny efekt główny Bodźca, F(1, 291) = 148,99, p < 0,001, f = 0,72 (tj. więcej błędów na elementach krytycznych niż neutralnych), modyfikowany przez interakcje Warunek × Pytanie, F(2, 291) = 3,59, p = 0,029, f = 0,16, oraz Bodziec × Pytanie, F(1, 291) = 4,39, p = 0,037, f = 0,12. Efekty te mieszczą się w istotnej interakcji trójczynnikowej Warunek × Bodziec × Pytanie, F(2, 291) = 6,71, p = 0,001, f = 0,21. Tabela 1 przedstawia średnie odsetki błędów dla każdej komórki schematu.
Aby doprecyzować interakcję trójczynnikową, przeprowadzono osobno dla pytań łatwych i dla pytań skłaniających do oszukiwania mieszaną analizę wariancji 3 (Warunek: osoba oszukująca z własnej inicjatywy vs osoba oszukująca na polecenie vs osoba grająca uczciwie, czynnik międzyosobowy) × 2 (Bodziec: element krytyczny vs element neutralny, czynnik wewnątrzosobowy).
Dla pytań łatwych analiza wariancji wykazała istotny efekt główny Bodźca, F(1, 291) = 102,25, p < 0,001, f = 0,59, oraz brak istotnej interakcji między Warunkiem a Bodźcem, F(2, 291) = 1,88, p = 0,155, f = 0,11. Wskazuje to, że we wszystkich warunkach wystąpił wyraźny efekt CIT, a ponieważ wszyscy uczestnicy znali prawidłową odpowiedź, nie pojawiły się różnice między trzema warunkami.
Dla pytań skłaniających do oszukiwania analiza wariancji wykazała istotny efekt główny Bodźca, F(1, 291) = 47,44, p < 0,001, f = 0,40, oraz istotną interakcję między Warunkiem a Bodźcem, F(2, 291) = 5,55, p = 0,004, f = 0,20.
Zaplanowane kontrasty w uzupełniającej jednoczynnikowej analizie wariancji różnic odsetków błędów (tj. odsetek błędówelement krytyczny – odsetek błędówelement neutralny) wykazały istotną różnicę między dwoma warunkami, w których uczestnicy znali prawidłową odpowiedź na pytania skłaniające do oszukiwania (tj. osobami oszukującymi z własnej inicjatywy i na polecenie), a osobami grającymi uczciwie, które nie znały prawidłowych odpowiedzi, t(291) = 3,33, p = 0,001, dbetween = 0,54, BF = 27,32 na korzyść hipotezy alternatywnej. Nie stwierdzono istotnej różnicy w różnicach odsetków błędów między osobami oszukującymi z własnej inicjatywy i na polecenie, t(291) = −0,04, p = 0,972, dbetween = 0,00, BF = 7,13 na korzyść hipotezy zerowej.
HEXACO
Na danych 366 uczestników, którzy poprawnie wypełnili kwestionariusz osobowości HEXACO, przeprowadzono jednoczynnikową analizę wariancji, aby ustalić, czy deklarowana Uczciwość-Pokora różniła się między trzema warunkami eksperymentalnymi. Analiza nie wykazała statystycznie istotnej różnicy między trzema warunkami w zakresie Uczciwości-Pokory, F(2) = 1,95, p = 0,144, f = 0,11.
Dla kompletności porównaliśmy grupy pod względem Uczciwości-Pokory. Zaplanowany kontrast nie wykazał statystycznie istotnej różnicy między osobami oszukującymi z własnej inicjatywy (M = 3,18, SD = 0,54) a osobami grającymi uczciwie (M = 3,30, SD = 0,56, t(363) = −1,51, p = 0,133, dbetween = 0,22, BF = 2,15 na korzyść hipotezy zerowej). Porównania post hoc z poprawką Bonferroniego wykazały, że ani osoby oszukujące z własnej inicjatywy, ani osoby grające uczciwie nie różniły się od grupy kontrolnej (tj. osób oszukujących na polecenie; M = 3,14, SD = 0,53; odpowiednio p = 1,00, dbetween = 0,07 oraz p = 0,149, dbetween = 0,30).
Również dla kompletności dodatkowe analizy wariancji nie wykazały istotnych efektów dla pozostałych czynników osobowości: Emocjonalności, F(2) = 0,13, p = 0,881, f = 0,03, Ugodowości, F(2) = 0,28, p = 0,760, f = 0,04, Sumienności, F(2) = 0,38, p = 0,684, f = 0,04, ani Otwartości na doświadczenie, F(2) = 1,52, p = 0,221, f = 0,09. Stwierdzono statystycznie istotną różnicę między trzema warunkami w zakresie Ekstrawersji, F Welcha(2, 147,10) = 3,59, p = 0,030, szac. ω2 = 0,01.
Test post hoc Gamesa-Howella porównujący osoby oszukujące z własnej inicjatywy (M = 3,62, SD = 0,54) z osobami grającymi uczciwie (M = 3,37, SD = 0,78) wykazał efekt Ekstrawersji na granicy istotności (p = 0,053, dbetween = 0,41). Nie stwierdzono istotnych różnic w poziomie Ekstrawersji między osobami oszukującymi z własnej inicjatywy i osobami grającymi uczciwie a grupą kontrolną osób oszukujących na polecenie (M = 3,51, SD = 0,54; odpowiednio p = 0,169, dbetween = 0,20 oraz p = 0,402, dbetween = 0,22). Tabela 2 przedstawia statystyki opisowe i spójność wewnętrzną.
Tabela 2. Średnie wyniki (SD w nawiasach) w czynnikach 60-itemowej niderlandzkiej wersji HEXACO-PI-R na 5-punktowej skali Likerta
| Osoby oszukujące z własnej inicjatywy (n = 175) | Osoby grające uczciwie (n = 61) | Osoby oszukujące na polecenie (n = 130) | Wartość p | Wielkość efektu | Spójność wewnętrzna | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Uczciwość-Pokora | 3,18 (0,54) | 3,30 (0,56) | 3,14 (0,53) | p = 0,144 | f = 0,11 | α = 0,71 |
| Emocjonalność | 3,24 (0,62) | 3,29 (0,52) | 3,26 (0,66) | p = 0,881 | f = 0,03 | α = 0,79 |
| Ekstrawersja | 3,62 (0,54) | 3,37 (0,78) | 3,51 (0,54) | p = 0,030 | ω2 = 0,01 | α = 0,82 |
| Ugodowość | 3,13 (0,58) | 3,10 (0,60) | 3,08 (0,59) | p = 0,760 | f = 0,04 | α = 0,77 |
| Sumienność | 3,47 (0,65) | 3,39 (0,62) | 3,47 (0,61) | p = 0,684 | f = 0,04 | α = 0,80 |
| Otwartość na doświadczenie | 3,33 (0,61) | 3,49 (0,63) | 3,41 (0,66) | p = 0,221 | f = 0,09 | α = 0,76 |
Kwestionariusz końcowy
Spośród wszystkich 294 uczestników, którzy poprawnie wykonali CIT, jeden nie wypełnił kwestionariusza końcowego i dlatego wyłączono go z tej analizy. Tabela 3 przedstawia średnie wyniki dla każdej komórki schematu.
Tabela 3. Średnie wyniki (SD w nawiasach) w kwestionariuszu końcowym na 5-punktowej skali Likerta
| Osoby oszukujące z własnej inicjatywy (n = 141) | Osoby grające uczciwie (n = 45) | Osoby oszukujące na polecenie (n = 107) | Wartość p | Wielkość efektu | |
|---|---|---|---|---|---|
| Deklarowane skupienie na ekranie komputera | 3,48 (1,17) | 3,58 (1,27) | 3,66 (1,17) | p = 0,462 | f = 0,07 |
| Deklarowane zaangażowanie w eksperyment | 4,04 (0,89) | 4,00 (1,00) | 4,04 (0,91) | p = 0,970 | f = 0,00 |
| Deklarowana pamięć odpowiedzi z quizu | 3,96 (0,89) | 3,56 (1,01) | 3,97 (0,81) | p = 0,043 | ω2 = 0,02 |
| Deklarowana pamięć elementów docelowych | 4,09 (0,85) | 4,16 (0,90) | 4,15 (0,87) | p = 0,806 | f = 0,03 |
| Deklarowany wysiłek włożony w ukrycie wiedzy | 4,42 (0,71) | 4,29 (1,01) | 4,32 (0,90) | p = 0,649 | f = 0,06 |
Trzy warunki nie różniły się deklarowanym skupieniem, F(2) = 0,77, p = 0,462, f = 0,07, zaangażowaniem, F(2) = 0,03, p = 0,970, f = 0,00, pamięcią elementów docelowych, F(2) = 0,22, p = 0,806, f = 0,03, ani motywacją do uniknięcia wykrycia, F(2) = 0,649, p = 0,523, f = 0,06 [Przyp. tłum.: tak w oryginale; w tabeli 3 dla tej miary podano p = 0,649]. Analiza wykazała statystycznie istotną różnicę między trzema warunkami w deklarowanej pamięci odpowiedzi z quizu, F Welcha(2, 115,59) = 3,49, p = 0,043, szac. ω2 = 0,02.
Test post hoc Gamesa-Howella wykazał, że osoby grające uczciwie (M = 3,56, SD = 1,01) różniły się istotnie w deklarowanej pamięci odpowiedzi z quizu zarówno od osób oszukujących na polecenie (M = 3,97, SD = 0,81, p = 0,044, dbetween = 0,47), jak i od osób oszukujących z własnej inicjatywy (M = 3,96, SD = 0,89, p = 0,051, dbetween = 0,43). Dwa ostatnie warunki nie różniły się istotnie (p = 0,990, dbetween = 0,01).
Przypominanie i rozpoznawanie
Spośród wszystkich 294 uczestników, którzy poprawnie wykonali CIT, jeden nie wykonał zadań swobodnego przypominania i rozpoznawania, oceniających pamięć czterech elementów krytycznych z quizu.
Przypominanie
Jednoczynnikowa analiza wariancji dla pytań łatwych wykazała wyraźny efekt sufitowy u osób oszukujących z własnej inicjatywy (M = 1,99, SD = 0,08), osób oszukujących na polecenie (M = 1,96, SD = 0,23) i osób grających uczciwie (M = 1,89, SD = 0,38), bez istotnej różnicy w poziomie przypominania między warunkami, F Welcha(2, 88,71) = 2,35, p = 0,101, szac. ω2 = 0,01.
Druga jednoczynnikowa analiza wariancji, dla pytań skłaniających do oszukiwania, wykazała istotną różnicę między osobami oszukującymi z własnej inicjatywy (M = 1,64, SD = 0,69), osobami oszukującymi na polecenie (M = 1,55, SD = 0,73) i osobami grającymi uczciwie (M = 0,16, SD = 0,47), F Welcha(2, 142,53) = 149,11, p < 0,001, szac. ω2 = 0,50. Test post hoc Gamesa-Howella wykazał, że osoby grające uczciwie uzyskały istotnie niższe wyniki zarówno od osób oszukujących na polecenie (p < 0,001, dbetween = 2,08), jak i od osób oszukujących z własnej inicjatywy (p < 0,001, dbetween = 2,29). Dwa ostatnie warunki nie różniły się istotnie (p = 0,609, dbetween = 0,13).
Rozpoznawanie
Jednoczynnikowa analiza wariancji dla pytań łatwych wykazała efekt sufitowy rozpoznawania u osób oszukujących z własnej inicjatywy (M = 1,99, SD = 0,08), osób oszukujących na polecenie (M = 1,98, SD = 0,14) i osób grających uczciwie (M = 1,98, SD = 0,15), bez istotnej różnicy w poziomie rozpoznawania między warunkami, F(2) = 0,45, p = 0,641, f = 0,05.
Druga jednoczynnikowa analiza wariancji, dla pytań skłaniających do oszukiwania, wykazała istotną różnicę między osobami oszukującymi z własnej inicjatywy (M = 1,98, SD = 0,14), osobami oszukującymi na polecenie (M = 1,98, SD = 0,14) i osobami grającymi uczciwie (M = 0,78, SD = 0,70), F Welcha(2, 99,82) = 64,80, p < 0,001, szac. ω2 = 0,30. Test post hoc Gamesa-Howella wykazał, że osoby grające uczciwie uzyskały istotnie niższe wyniki zarówno od osób oszukujących na polecenie (p < 0,001, dbetween = 3,01), jak i od osób oszukujących z własnej inicjatywy (p < 0,001, dbetween = 3,29). Dwa ostatnie warunki nie różniły się istotnie (p = 0,989, dbetween = 0,00).
Dyskusja
Aby zbadać trafność zewnętrzną badań nad wykrywaniem oszustwa, w niniejszym badaniu sprawdzono, czy poznawcza sygnatura kłamstwa różni się w przypadku oszukiwania na polecenie i oszukiwania z własnej inicjatywy. Korzystając z dobrze ugruntowanego paradygmatu (CIT; Lykken, 1959; Verschuere, Ben-Shakhar i Meijer, 2011) i miary (RT; Suchotzki i in., 2017), poleciliśmy części uczestników oszukiwać w quizie wiedzy ogólnej, a innym zapewniliśmy okazję i zachętę do oszukiwania bez wyraźnego polecenia.
Wyniki 294 testów wykrywania śladów pamięciowych odtworzyły typowo obserwowany wzorzec odpowiedzi (tj. wydłużoną latencję odpowiedzi na elementy istotne), bez różnic między osobami oszukującymi na polecenie i z własnej inicjatywy. Wynik ten wskazuje, że poznawcza sygnatura kłamstwa obejmuje także oszukiwanie z własnej inicjatywy, co wzmacnia trafność zewnętrzną badań CIT wykorzystujących RT. Ponadto CIT w adekwatny sposób odróżniał oszukujących uczestników od osób grających uczciwie.
Wynik ten wskazuje, że poznawcza sygnatura kłamstwa obejmuje także oszukiwanie z własnej inicjatywy, co wzmacnia trafność zewnętrzną badań CIT wykorzystujących RT.Geven i in., 2018
Poznawcza sygnatura kłamstwa
Z perspektywy poznawczej kłamanie uznaje się za proces poznawczy, który w większym stopniu obciąża funkcje wykonawcze niż mówienie prawdy, traktowane jako domyślny tryb ludzkiej komunikacji. Rosnąca literatura, wykorzystująca różnorodne paradygmaty i miary, coraz silniej wspiera pogląd, że kłamanie jest zwykle bardziej wymagające niż mówienie prawdy (Caso i in., 2005; Debey, Ridderinkhof, De Houwer, De Schryver i Verschuere, 2015; Debey, Verschuere i Crombez, 2012; Duran i in., 2010; Vrij i in., 1996; Walczyk i in., 2003). W niniejszym paradygmacie ten konflikt reakcji przejawia się wydłużonym RT przy celowym zaprzeczaniu wiedzy w porównaniu z odpowiadaniem na neutralne opcje. Na podstawie tego kontrastu między elementami krytycznymi a neutralnymi CIT odróżniał osoby oszukujące od osób grających uczciwie (d = 0,83).
Choć pojawiły się różne podejścia oparte na teorii obciążenia poznawczego, konkretne mechanizmy leżące u podstaw różnicy między kłamcami a osobami mówiącymi prawdę pozostają przedmiotem debaty. Badacze wzywali do zbadania, w jaki dokładnie sposób różne funkcje wykonawcze, takie jak pamięć robocza i hamowanie reakcji, przyczyniają się do tej poznawczej sygnatury kłamstwa (zob. Blandón-Gitlin, Fenn, Masip i Yoo, 2014; Gombos, 2006) oraz czy obowiązują warunki brzegowe. Badając wpływ zachowania podejmowanego z własnej inicjatywy (w przeciwieństwie do wywołanego w laboratorium), niniejsze wyniki rzucają światło na rolę intencji w procesach poznawczych leżących u podstaw oszustwa.
Najnowsze ustalenia sugerują, że hamowanie reakcji (ang. Response Inhibition, RI; Verschuere, Crombez, Koster, Van Bockstaele i De Clercq, 2007) odgrywa kluczową rolę w powstawaniu poznawczej sygnatury kłamstwa, zwłaszcza w RT-CIT (Suchotzki i in., 2017). Stwierdzono, że na RT-CIT nie wpływa ani wyrazistość elementów (Klein Selle i in., 2017), ani zwiększona motywacja do uniknięcia wykrycia (Kleinberg i Verschuere, 2016). Mogłoby to wyjaśniać, dlaczego nie stwierdzono różnic w trafności wykrywania między uczestnikami, którym polecono oszukiwać w quizie (co odzwierciedla typowy układ laboratoryjny), a uczestnikami, którzy oszukiwali w quizie z własnej inicjatywy (d = 0,15, a także istotny dowód na rzecz hipotezy zerowej; BF = 3,62 na korzyść hipotezy zerowej).
Dane potwierdzają hipotezę o poznawczym oddziaływaniu kłamstwa, z tym uzupełnieniem, że nie ogranicza się ono do oszukiwania na wyraźne polecenie, lecz można je zaobserwować także przy celowym oszukiwaniu z własnej inicjatywy.
Kto oszukuje?
Literatura z zakresu psychologii klinicznej koncentrowała się na cechach osobowości, które sprawiają, że niektóre osoby oszukują z większym prawdopodobieństwem niż inne. Na przykład psychopatię (Nathanson, Paulhus i Williams, 2006) wiązano ze zwiększonym prawdopodobieństwem oszukiwania. Indywidualną skłonność do oszukiwania uznano wręcz za tak ważną, że Uczciwość-Pokorę dodano jako dodatkowy czynnik do Wielkiej Piątki w modelu osobowości HEXACO (Hilbig i Zettler, 2015).
Psychologia społeczna z kolei koncentrowała się na czynnikach stanu, które skłaniają ludzi do oszukiwania w zależności od kontekstu sytuacyjnego. Na przykład zachowania oszukańcze nasilały się, gdy uczestników umieszczano w ciemnym pomieszczeniu (Zhong, Bohns i Gino, 2010), gdy dawano im mało czasu do namysłu (Shalvi, Eldar i Bereby-Meyer, 2012), gdy nagrody pieniężne przekazywano na cele charytatywne (Lewis i in., 2012) lub gdy inni mogli skorzystać na ich oszukiwaniu (Gino, Ayal i Ariely, 2013).
Choć uczestnicy podejmowali aktywną decyzję, czy oszukiwać, nie stwierdzono istotnych różnic w Uczciwości-Pokorze między osobami oszukującymi z własnej inicjatywy a osobami grającymi uczciwie. Wysoki odsetek oszukujących (75%) stwierdzony w niniejszym badaniu wydaje się zatem wynikać raczej z sytuacji niż z różnic w cechach osobowości. Ponieważ zastosowaliśmy dość jednoznaczną i silną manipulację (tj. niewykrywalną okazję do oszukiwania dla nagrody w warunkach online), pole dla różnic indywidualnych było ograniczone.
Dlatego uzyskane wyniki są stosunkowo jednolite u wszystkich uczestników. Opisywane w psychologii społecznej pojęcie silnej sytuacji (Ickes, 1982; Lissek, Pine i Grillon, 2006; Mischel, 1977; Monson i Snyder, 1977) może stanowić istotne ograniczenie pomiaru różnic międzyosobniczych w niniejszych warunkach eksperymentalnych. Sytuacja mniej anonimowa, w której uczestnicy bardziej wahaliby się przed złamaniem zasad eksperymentu, mogłaby ujawnić różnice indywidualne, które nie pojawiły się w niniejszym badaniu.
Wysoki odsetek oszukujących (75%) stwierdzony w niniejszym badaniu wydaje się zatem wynikać raczej z sytuacji niż z różnic w cechach osobowości.Geven i in., 2018
Implikacje praktyczne
Niniejsze badanie dotyczy trafności ekologicznej CIT. Choć CIT sprawdzano w setkach badań, badania te zwykle prowadzono w sztucznych warunkach, z trywialnymi bodźcami (np. kartami do gry lub przedmiotami z symulowanego przestępstwa), z udziałem studentów, przy niewielkich zachętach lub bez nich oraz z wyraźnym poleceniem oszukiwania lub kłamania. W ostatnim czasie badacze zaczęli manipulować tymi czynnikami, sprawdzając, czy i w jaki sposób wpływają one na trafność CIT. Stwierdzono, że kilka czynników ma niewielki wpływ lub nie ma go wcale, w tym stres i pobudzenie podczas przestępstwa i testu (klein Selle i in., 2017; Peth, Vossel i Gamer, 2012).
Inne czynniki, takie jak czas między kodowaniem a testem (Carmel, Dayan, Naveh, Raveh i Ben-Shakhar, 2003; Nahari i Ben-Shakhar, 2011; Peth i in., 2012), okazały się wpływać na trafność CIT. Niniejsze badanie uzupełnia ten rosnący zbiór badań, wskazując, że osoby oszukujące z własnej inicjatywy nie różniły się w swoich odpowiedziach od osób oszukujących na polecenie.
Oprócz zbadania wpływu oszukiwania z własnej inicjatywy w porównaniu z oszukiwaniem na polecenie, niniejszy paradygmat pozwala również testować mimowolnie nabyte, rzeczywiste wspomnienia (zob. też Meixner i Rosenfeld, 2014) zamiast kontrolowanego, sztucznego kodowania bodźców. W większości badań laboratoryjnych uczestnicy zwykle nabywają informacje w ramach procedur symulowanego przestępstwa, w których określony przedmiot należy ukraść z określonego miejsca. Prowadzi to do sztucznego skupienia na tych bodźcach, które trzeba zapamiętać na potrzeby eksperymentu.
W niniejszym paradygmacie uczestnicy nabyli informacje krytyczne w naturalnych warunkach. Dzięki zastosowaniu różnych odwracających uwagę zadań wypełniających i wiarygodnej historii przykrywkowej można założyć, że uczestnicy nie zatrzymywali celowo tych informacji w pamięci aż do testu wykrywania śladów pamięciowych. Choć ta nowa metoda została zaprojektowana szczególnie z myślą o trafności zewnętrznej, a nie o wykazaniu efektu CIT, stwierdzono umiarkowane do dużych wielkości efektu. Wyniki te są obiecujące i powinny zachęcać do dalszego stosowania wykrywania śladów pamięciowych w praktyce.
Ograniczenia i sugestie dotyczące przyszłych badań
Badanie to nie jest pozbawione ograniczeń. Po pierwsze, celem niniejszego paradygmatu było porównanie oszukiwania z własnej inicjatywy z oszukiwaniem na polecenie i uczciwą grą, dlatego kluczowe było wywołanie spontanicznego oszukiwania w quizie. Warto zaznaczyć, że niektórzy uczestnicy mogli znać odpowiedzi na pytania skłaniające do oszukiwania i w rzeczywistości nie oszukiwać. Choć w anonimowych warunkach online nie można potwierdzić oszukiwania z absolutną pewnością, badania pilotażowe na podobnych próbach wykazały, że prawdopodobieństwo znajomości odpowiedzi na oba pytania było statystycznie bardzo małe. W kolejnym eksperymencie można by temu zapobiec, monitorując ekran uczestników lub zadając pytania o nieistniejące rzeczy, na które odpowiedzi można znaleźć tylko na stronie internetowej przygotowanej przez eksperymentatora.
Po drugie, można zapytać, czy uczestnicy uważali wyszukiwanie prawidłowych odpowiedzi w internecie za oszukiwanie, skoro instrukcje wymagały jedynie rozwiązania quizu „samodzielnie”. Takie sformułowanie wybrano jednak celowo, aby stworzyć sytuację, w której uczestnicy mogli spontanicznie podjąć oszukańcze zachowanie. Unikano wyraźnych instrukcji, by nie korzystać z Google, ponieważ mogłyby one wywołać efekt odwrotny, a ponadto ujawnić rzeczywisty charakter badania. Wadą takich instrukcji jest to, że uczestnicy mogli uznać, iż nie było to koniecznie zabronione. Co ciekawe, znaczna część osób oszukujących z własnej inicjatywy (40%) czuła potrzebę uzasadnienia swojej poprawnej odpowiedzi w quizie, gdy dano im możliwość przyznania się. Może to wskazywać, że korzystanie z Google faktycznie uważano za łamanie reguł.
Po trzecie, badanie przeprowadzono online. Na wszystkich etapach 60-minutowego eksperymentu uczestnicy korzystali z własnego komputera i połączenia internetowego. Choć zgłaszano obawy co do uważności podczas badań online, wielu badaczy pozytywnie oceniło wykorzystanie platform internetowych w badaniach psychologicznych (zob. Bartneck, Duenser, Moltchanova i Zawieska, 2015; Mason i Suri, 2012).
W pełni przyznając, że nie mieliśmy pełnej kontroli, warto zauważyć, że (1) w kwestionariuszach umieszczono pytania sprawdzające uwagę, których nie zaliczyło bardzo niewielu uczestników; (2) zastosowano zachęty za dobre wykonanie; (3) uczestnicy przed rozpoczęciem CIT mieli obszerny trening; oraz (4) stosowano ścisłe kryteria wyłączenia. Biorąc pod uwagę niewielką liczbę uczestników wyłączonych z powodu nieuwagi w kwestionariuszu HEXACO lub w CIT, a także wysoką trafność odpowiedzi w próbach CIT u pozostałych uczestników, uważamy, że wykrywanie śladów pamięciowych mogło zostać w sensowny sposób zbadane w niniejszych warunkach online.
Wnioski
Wyniki wskazują, że poznawcza sygnatura kłamstwa (wolniejsze odpowiedzi podczas kłamania w porównaniu z mówieniem prawdy) obejmuje także oszukiwanie z własnej inicjatywy. Wynik ten jest zachęcający z perspektywy trafności ekologicznej i może utorować drogę do dalszego wdrażania wykrywania śladów pamięciowych w praktyce.
Podziękowania
Badanie zostało sfinansowane z grantu nr 238/15 Israel Science Foundation przyznanego Gershonowi Ben-Shakharowi oraz z grantu Uniwersytetu Amsterdamskiego przyznanego Bruno Verschuere. Dziękujemy Anouk Bercht za pomoc w zbieraniu danych.
Przypisy
- Kryterium to zapewniało, że w wynikach uwzględniono tylko tych uczestników, którzy zrozumieli instrukcje i potraktowali zadanie poważnie (zob. Materiały).
- Kwestionariusze pilotażowe wykazały, że na każde z ośmiu łatwych pytań poprawnie odpowiadało 88–100% próby, natomiast na pytania skłaniające do oszukiwania poprawnie odpowiadało 0% („Kto ukuł termin dinozaur?”), 3% („Kto napisał autobiograficzną książkę Wishful Drinking?”) i 6% („Kto napisał autobiograficzną książkę Prairie Tale: A Memoir?”). Prawdopodobieństwo poprawnego odpowiedzenia na dwa z tych pytań jest zatem bliskie 0. Uczestników, którzy poprawnie odpowiedzieli na oba pytania skłaniające do oszukiwania, oznaczano jako „oszukujących”.
- Uczestnicy otrzymywali dodatkową premię, gdy ich indywidualny wynik CIT (dCIT = (MRT(elementy krytyczne) – MRT(elementy neutralne))/SDRT(elementy neutralne)) był niższy niż 0,2 (zob. też Noordraven i Verschuere, 2013).
- Wewnątrzosobowy kontrast między elementami krytycznymi a neutralnymi obliczano jako dwithin = M(RT(elementy krytyczne) – RT(elementy neutralne))/√(SD(elementy krytyczne)2 + SD(elementy neutralne)2 – 2*r*SD(elementy krytyczne)*SD(elementy neutralne)), gdzie r jest korelacją Pearsona między RT(elementy krytyczne) a RT(elementy neutralne). Kontrast międzyosobowy obliczano jako dbetween = (MRT(różnica krytyczne–neutralne, grupa 1) – MRT(różnica krytyczne–neutralne, grupa 2))/√(((n(grupa 1) – 1)*SD(różnica krytyczne–neutralne, grupa 1)2 + (n(grupa 2) – 1)*SD(różnica krytyczne–neutralne, grupa 2)2)/(ngrupa 1 + ngrupa 2 – 2)); zob. też Lakens (2013) i Suchotzki i in. (2017). [Przyp. tłum.: wzory zapisano zgodnie z oryginałem, uzupełniając jedynie brakujące nawiasy zamykające.]
Bibliografia
Bibliografia w brzmieniu oryginalnym.
- Abe, N., Suzuki, M., Mori, E., Itoh, M., & Fujii, T. (2007). Deceiving others: Distinct neural responses of the prefrontal cortex and amygdala in simple fabrication and deception with social interactions. Journal of Cognitive Neuroscience, 19(2), 287–295. https://doi.org/10.1162/jocn.2007.19.2.287
- Ashton, M. C., & Lee, K. (2009). The HEXACO–60: A short measure of the major dimensions of personality. Journal of Personality Assessment, 91(4), 340–345. https://doi.org/10.1080/00223890902935878
- Bartneck, C., Duenser, A., Moltchanova, E., & Zawieska, K. (2015). Comparing the similarity of responses received from studies in Amazon’s Mechanical Turk to studies conducted online and with direct recruitment. PLoS ONE, 10(4), e0121595 https://doi.org/10.1371/journal.pone.0121595
- Blakemore, S. J., Winston, J., & Frith, U. (2004). Social cognitive neuroscience: Where are we heading? Trends in Cognitive Sciences, 8(5), 216–222. https://doi.org/10.1016/j.tics.2004.03.012
- Blandón‐Gitlin, I., Fenn, E., Masip, J., & Yoo, A. H. (2014). Cognitive‐load approaches to detect deception: Searching for cognitive mechanisms. Trends in Cognitive Sciences, 18(9), 441–444. https://doi.org/10.1016/j.tics.2014.05.004
- Carmel, D., Dayan, E., Naveh, A., Raveh, O., & Ben‐Shakhar, G. (2003). Estimating the validity of the guilty knowledge test from simulated experiments: The external validity of mock crime studies. Journal of Experimental Psychology: Applied, 9, 261–269. https://doi.org/10.1037/1076-898X.9.4.261
- Caso, L., Gnisci, A., Vrij, A., & Mann, S. (2005). Processes underlying deception: An empirical analysis of truth and lies when manipulating the stakes. Journal of Investigative Psychology and Offender Profiling, 2(3), 195–202. https://doi.org/10.1002/jip.32
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Hillsdale, MI: Lawrence Erlbaum; https://doi.org/10.4324/9780203771587
- Cronbach, L. J. (1951). Coefficient alpha and the internal structure of tests. Psychometrika, 16(3), 297–334. https://doi.org/10.1007/BF02310555
- De Vries, R. E., Lee, K., & Ashton, M. C. (2008). The Dutch HEXACO Personality Inventory: Psychometric properties, self‐other agreement, and relations with psychopathy among low and high acquaintanceship dyads. Journal of Personality Assessment, 90(2), 142–151. https://doi.org/10.1080/00223890701845195
- DeAndrea, D. C., Carpenter, C., Shulman, H., & Levine, T. R. (2009). The relationship between cheating behavior and sensation‐seeking. Personality and Individual Differences, 47(8), 944–947. https://doi.org/10.1016/j.paid.2009.07.021
- Debey, E., Ridderinkhof, R. K., De Houwer, J., De Schryver, M., & Verschuere, B. (2015). Suppressing the truth as a mechanism of deception: Delta plots reveal the role of response inhibition in lying. Consciousness and Cognition, 37, 148–159. https://doi.org/10.1016/j.concog.2015.09.005
- Debey, E., Verschuere, B., & Crombez, G. (2012). Lying and executive control: An experimental investigation using ego depletion and goal neglect. Acta Psychologica, 140(2), 133–141. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2012.03.004
- Domnich, A., Panatto, D., Signori, A., Bragazzi, N. L., Cristina, M. L., Amicizia, D., & Gasparini, R. (2015). Uncontrolled web‐based administration of surveys on factual health‐related knowledge: A randomized study of untimed versus timed quizzing. Journal of Medical Internet Research, 17(4), 94–104. https://doi.org/10.2196/jmir.3734
- Duran, N. D., Dale, R., & McNamara, D. S. (2010). The action dynamics of overcoming the truth. Psychonomic Bulletin and Review, 17(4), 486–491. https://doi.org/10.3758/PBR.17.4.486
- Effron, D. A., Bryan, C. J., & Murnighan, J. K. (2015). Cheating at the end to avoid regret. Journal of Personality and Social Psychology, 109(3), 395–414. https://doi.org/10.1037/pspa0000026
- Evans, J. R., Michael, S. W., Meissner, C. A., & Brandon, S. E. (2013). Validating a new assessment method for deception detection: Introducing a psychologically based credibility assessment tool. Journal of Applied Research in Memory and Cognition, 2(1), 33–41. https://doi.org/10.1016/j.jarmac.2013.02.002
- Furedy, J. J., Davis, C., & Gurevich, M. (1988). Differentiation of deception as a psychological process: A psychophysiological approach. Psychophysiology, 25(6), 683–688. https://doi.org/10.1111/j.1469-8986.1988.tb01908.x
- Ganis, G., Kosslyn, S. M., Stose, S., Thompson, W. L., & Yurgelun‐Todd, D. A. (2003). Neural correlates of different types of deception: An fMRI investigation. Cerebral Cortex, 13(8), 830–836. https://doi.org/10.1093/cercor/13.8.830
- Gino, F., Ayal, S., & Ariely, D. (2013). Self‐serving altruism? The lure of unethical actions that benefit others. Journal of Economic Behavior and Organization, 93, 285–292. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2013.04.005
- Gino, F., & Pierce, L. (2009). The abundance effect: Unethical behaviour in the presence of wealth. Organizational Behaviour and Human Decision Processes, 109(2), 142–155. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2009.03.003
- Gombos, V. A. (2006). The cognition of deception: The role of executive processes in producing lies. Genetic, Social and General Psychology Monographs, 132(3), 197–214. https://doi.org/10.3200/MONO.132.3.197-214
- Halevy, R., Shalvi, S., & Verschuere, B. (2014). Being honest about dishonesty: Correlating self‐reports and actual lying. Human Communication Research, 40(1), 54–72. https://doi.org/10.1111/hcre.12019
- Hilbig, B. E., & Zettler, I. (2015). When the cat’s away, some mice will play: A basic trait account of dishonest behavior. Journal of Research in Personality, 57, 72–88. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2015.04.003
- Ickes, W. (1982). A basic paradigm for the study of personality, roles, and social behavior In Ickes W. & Knowles E. (Eds.), Personality, roles, and social behavior (pp. 305–341). New York: Springer Verlag.
- Jeffreys, H. (1961). Theory of probability (3rd ed). Oxford, UK: Oxford University Press.
- Klein Selle, N., Verschuere, B. J., Kindt, M., Meijer, E. H., Nahari, T., & Ben‐Shakhar, G. (2017). Memory detection: The effects of emotional stimuli. Biological Psychology, 129, 25–35. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2017.07.021
- Kleinberg, B., & Verschuere, B. (2015). Memory detection 2.0: The first web‐based memory detection test. PLoS ONE, 10(4), e0118715 https://doi.org/10.1371/journal.pone.0118715
- Kleinberg, B., & Verschuere, B. (2016). The role of motivation to avoid detection in reaction time‐based concealed information detection. Journal of Applied Research in Memory and Cognition, 5(1), 43–51. https://doi.org/10.1016/j.jarmac.2015.11.004
- Kozel, F. A., Johnson, K. A., Mu, Q., Grenesko, E. L., Laken, S. J., & George, M. S. (2005). Detecting deception using functional magnetic resonance imaging. Biological Psychiatry, 58(8), 605–613. https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2005.07.040
- Lakens, D. (2013). Calculating and reporting effect sizes to facilitate cumulative science: A practical primer for t‐tests and ANOVAs. Frontiers in Psychology, 4, 863 https://doi.org/10.3389/fpsyg.2013.00863
- Lee, K., & Ashton, M. C. (2004). Psychometric properties of the HEXACO personality inventory. Multivariate Behavioral Research, 39(2), 329–358. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr3902_8
- Lee, K., & Ashton, M. C. (2012). Getting mad and getting even: Agreeableness and Honesty‐Humility as predictors of revenge intentions. Personality and Individual Differences, 52(5), 596–600. https://doi.org/10.1016/j.paid.2011.12.004
- Lewis, A., Bardis, A., Flint, C., Mason, C., Smith, N., Tickle, C., & Zinser, J. (2012). Drawing the line somewhere: An experimental study of moral compromise. Journal of Economic Psychology, 33(4), 718–725. https://doi.org/10.1016/j.joep.2012.01.005
- Lieblich, I., Kugelmass, S., & Ben‐Shakhar, G. (1970). Efficiency of GSR detection of information as a function of stimulus set size. Psychophysiology, 6(5), 601–608. https://doi.org/10.1111/j.1469-8986.1970.tb02249.x
- Lissek, S., Pine, D. S., & Grillon, C. (2006). The strong situation: A potential impediment to studying the psychobiology and pharmacology of anxiety disorders. Biological Psychology, 72(3), 265–270. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2005.11.004
- Luria, A. (1932). The nature of human conflicts. New York: Liveright; https://doi.org/10.1097/00000441-193306000-00027
- Lykken, D. T. (1959). The GSR in the detection of guilt. Journal of Applied Psychology, 43(6), 385–388. https://doi.org/10.1037/h0046060
- Marston, W. M. (1920). Reaction‐time symptoms of deception. Journal of Experimental Psychology, 3(1), 72–87. https://doi.org/10.1037/h0067963
- Mason, W., & Suri, S. (2012). Conducting behavioral research on Amazon’s Mechanical Turk. Behavior Research Methods, 44(1), 1–23. https://doi.org/10.3758/s13428-011-0124-6
- Mazar, N., Amir, O., & Ariely, D. (2008). The dishonesty of honest people: A theory of self‐concept maintenance. Journal of Marketing Research, 45(6), 633–644. https://doi.org/10.1509/jmkr.45.6.633
- Meixner, J. B., & Rosenfeld, J. P. (2014). Detecting knowledge of incidentally acquired, real‐world memories using a P300‐based concealed‐information test. Psychological Science, 25(11), 1994–2005. https://doi.org/10.1177/0956797614547278
- Mischel, W. (1977). The interaction of person and situation In Magnusson D., & Endler N. (Eds.), Personality at the crossroads: Current issues in interactional psychology (pp. 333–352). Hillsdale, NJ: Erlbaum.
- Mohamed, F. B., Faro, S. H., Gordon, N. J., Platek, S. M., Ahmad, H., & Williams, J. M. (2006). Brain mapping of deception and truth telling about an ecologically valid situation: Functional MR imaging and polygraph investigation—initial experience. Radiology, 238(2), 679–688. https://doi.org/10.1148/radiol.2382050237
- Monson, T. C., & Snyder, M. (1977). Actors, observers, and the attributional process: Toward a reconceptualization. Journal of Experimental Social Psychology, 13(1), 89–111. https://doi.org/10.1016/0022-1031(77)90016-6
- Nagin, D. S., & Pogarsky, G. (2003). An experimental investigation of deterrence: Cheating, self‐serving bias, and impulsivity. Criminology, 41(1), 167–194. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.2003.tb00985.x
- Nahari, G., & Ben‐Shakhar, G. (2011). Psychophysiological and behavioral measures for detecting concealed information: The role of memory for crime details. Psychophysiology, 48(6), 733–744. https://doi.org/10.1111/j.1469-8986.2010.01148.x
- Nahari, T., Breska, A., Elber, L., Klein Selle, N., & Ben‐Shakhar, G. (2017). The external validity of the Concealed Information Test: The effect of choosing to commit a mock crime. Applied Cognitive Pyschology, 31(1), 81–90. https://doi.org/10.1002/acp.3304
- Nathanson, C., Paulhus, D. L., & Williams, K. M. (2006). Predictors of a behavioral measure of scholastic cheating: Personality and competence but not demographics. Contemporary Educational Psychology, 31(1), 97–122. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2005.03.001
- Noordraven, E., & Verschuere, B. (2013). Predicting the sensitivity of the reaction time‐based Concealed Information Test. Applied Cognitive Psychology, 27(3), 328–335. https://doi.org/10.1002/acp.2910
- Nunez, J. M., Casey, B. J., Egner, T., Hare, T., & Hirsch, J. (2005). Intentional false responding shares neural substrates with response conflict and cognitive control. NeuroImage, 25(1), 267–277. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2004.10.041
- Peth, J., Vossel, G., & Gamer, M. (2012). Emotional arousal modulates the encoding of crime related details and corresponding physiological responses in the Concealed Information Test. Psychophysiology, 49(3), 381–390. https://doi.org/10.1111/j.1469-8986.2011.01313.x
- Rouder, J. N., Speckman, P. L., Sun, D., Morey, R. D., & Iverson, G. (2009). Bayesian t tests for accepting and rejecting the null hypothesis. Psychonomic Bulletin and Review, 16(2), 225–237. https://doi.org/10.3758/PBR.16.2.225
- Sartori, G., Agosta, S., Zogmaister, C., Ferrara, S. D., & Castiello, U. (2008). How to accurately detect autobiographical events. Psychological Science, 19(8), 772–780. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2008.02156.x
- Seymour, T. L., Seifert, C. M., Shafto, M. G., & Mosmann, A. L. (2000). Using response time measures to assess “guilty knowledge.” Journal of Applied Psychology, 85(1), 30–37. https://doi.org/10.1037/002I-9010.85.1.30
- Shalvi, S., Eldar, O., & Bereby‐Meyer, Y. (2012). Honesty requires time (and lack of justifications). Psychological Science, 23(10), 1264–1270. https://doi.org/10.1177/0956797612443835
- Sip, K. E., Roepstorff, A., McGregor, W., & Frith, C. D. (2008). Detecting deception: The scope and limits. Trends in Cognitive Sciences, 12(2), 48–53. https://doi.org/10.1016/j.tics.2007.11.008
- Spence, S. A., Farrow, T. F., Herford, A. E., Wilkinson, I. D., Zheng, Y., & Woodruff, P. W. (2001). Behavioural and functional anatomical correlates of deception in humans. NeuroReport, 12(13), 2849–2853. https://doi.org/10.1097/00001756-200109170-00019
- Suchotzki, K., Verschuere, B., Van Bockstaele, B., Ben‐Shakhar, G., & Crombez, G. (2017). Lying takes time: A meta‐analysis on reaction time measures of deception. Psychological Bulletin, 143(4), 428–453. https://doi.org/10.1037/bul0000087
- Verschuere B., Ben‐Shakhar G., & Meijer E. (Eds.) (2011). Memory detection: Theory and application of the Concealed Information Test. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
- Verschuere, B., Crombez, G., Degrootte, T., & Rosseel, Y. (2010). Detecting concealed information with reaction times: Validity and comparison with the polygraph. Applied Cognitive Psychology, 24(7), 991–1002. https://doi.org/10.1002/acp.1601
- Verschuere, B., Crombez, G., Koster, E. H., Van Bockstaele, B., & De Clercq, A. (2007). Startling secrets: Startle eye blink modulation by concealed crime information. Biological Psychology, 76(1–2), 52–60. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2007.06.001
- Verschuere, B., Spruyt, A., Meijer, E. H., & Otgaar, H. (2011). The ease of lying. Consciousness and Cognition, 20(3), 908–911. https://doi.org/10.1016/j.concog.2010.10.023
- Vrij, A. (2004). Guidelines to catch a liar In Granhag P. & Stromwall L. (Eds.), The detection of deception in forensic contexts (pp. 287–314). Cambridge, UK: University Press.
- Vrij, A., Mann, S. A., Fisher, R. P., Leal, S., Milne, R., & Bull, R. (2008). Increasing cognitive load to facilitate lie detection: The benefit of recalling an event in reverse order. Law and Human Behavior, 32(3), 253–265. https://doi.org/10.1007/s10979-007-9103-y
- Vrij, A., Mann, S., Leal, S., & Fisher, R. P. (2010). ‘Look into my eyes’: Can an instruction to maintain eye contact facilitate lie detection? Psychology, Crime and Law, 16(4), 327–348. https://doi.org/10.1080/10683160902740633
- Vrij, A., Semin, G. R., & Bull, R. (1996). Insight into behavior displayed during deception. Human Communication Research, 22(4), 544–562. https://doi.org/10.1111/j.1468-2958.1996.tb00378.x
- Walczyk, J. J., Roper, K. S., Seemann, E., & Humphrey, A. M. (2003). Cognitive mechanisms underlying lying to questions: Response time as a cue to deception. Applied Cognitive Psychology, 17(7), 755–774. https://doi.org/10.1002/acp.914
- Watson, D., Clark, L. A., & Tellegen, A. (1988). Development and validation of brief measures of positive and negative affect: The PANAS scales. Journal of Personality and Social Psychology, 54(6), 1063–1070. https://doi.org/10.1037/0022-3514.54.6.1063
- Zhong, C. B., Bohns, V. K., & Gino, F. (2010). Good lamps are the best police: Darkness increases dishonesty and self‐interested behavior. Psychological Science, 21(3), 311–314. https://doi.org/10.1177/0956797609360754